نحله چیست؟تفاوت نحله و اجرت المثل چیست؟

برابرتبصره 6 ماده واحده مصوب مجممع تشخیص مصلحت نظام ، زن حق دارد از دادگاه درخواست کند حق الزحمه کارهایی را که در زمان زوجیت انجام داده ولی شرعا موظف به انجام آن نبوده است تعیین و زوج را مکلف به پرداخت آن کند. دادگاه پس از احراز گواهی عدم امکان سازش ، تصمیم لازم در این خصوص اتخاذ خواهد کرد.اگر قراردادی در زمینه امور مالی بین زوجین نباشد ونیز تقاضای طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار وی نباشد، دادگاه به ترتیب زیر عمل خواهد کرد:

الف- چنانچه زوجه کارهایی را که شرعا به عهده وی نبوده ، به دستور زوج وبا قصد عدم تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه این وضع ثابت و محرز گردد ، دادگاه اجرت المثل کارهای انجام گرفته را با جلب نظر کارشناس یا به کمک عوامل دیگر محاسبه و زوج را به پرداخت آن ملزم می نماید .

ب- در صورتی که زن نتواند اجرت المثل کارهای خود را به دست آورد ، با توجه به سنوات زندگی مشترک و نوع کارهایی که زوجه در خانه شوهر انجام داده و وسع مالی زوج ، دادگاه مبلغی را از باب بخشش (نحله) برای زوجه تعیین می نماید.

لازم به ذکر است تعیین مهریه برای بیشتر زنان و دختران حکم مساله ای اعتباری دارد که به واسطه مهریه صاحب پشتوانه ای می شوند که در مواقع بروز بحران از آنها حمایت می کند. البته برخی زنان نیز بدون در نظر گرفتن چنین معیارهایی اندکی مانند 5 سکه ، 14 سکه ، 1 سکه و ... به عقد همسر خود در می آیند.

شاید این تصور پیش بیاید که همسران چنین زنانی می توانند با کوچک ترین اختلاف با پرداخت مهریه ای که حکم پول خرد مردان را دارد، همسر خود را طلاق دهند. در چنین مواردی است که قانون مساله نحله را پیش بینی کرده است. همان طور که گفته شد نحله ، پولی است که دادگاه در زمانی که مرد قصد تقاضای طلاق همسرش را داشته باشد، تعیین می کند و مرد برای طلاق دادن همسر خود باید آن را به همسر خود بپردازد . تعیین این پول هم به عوامل مختلفی بستگی دارد که از جمله آنها می توان به شان خانوادگی زن ، میزان تحصیلات او، مدت زمان زندگی مشترک ، شغل همسر و ... اشاره کرد . فلسفه چنین مساله ای هم این است که زن به دلیل صداقت در پذیرش مهریه ای اندک ، هنگام طلاق ضرر نکند و بتواند پشتوانه ای برای آینده خود داشته باشد .

همان گونه که پیش تر نیز اشاره گردید ، قانون برای زنانی که پس از سال های طولانی زندگی از سوی همسران خود طلاق داده می شوند ، پیش بینی بحث اجرت المثل را هم کرده است . اجرت المثل پولی است که به ازای سال های زندگی مشترک زن و بابت کارهایی که او در خانه همسر کرده (اعم از کارهای خانه ، بزرگ کردن بچه ها، شیردادن بچه ها و ...) به وی پرداخت می کند البته پرداخت این پول در شرایطی محقق می شود که زن در دادگاه به این مساله اشاره نکند که بابت چنین کارهایی توقع پول داشته است.

آیا تعلق نحله و تعلق اجرت المثل با هم ممکن است؟

اجرت المثل هم بابت زندگی مشترک تعلق می گیرد و اگر در زمان عقد طلاق رخ دهد ، به زن اجرت المثل نمی رسد . کوتاه بودن مدت زمان زندگی مشترک هم از مواردی است که سبب می شود رقم اجرت المثل چندان چشمگیر نباشد و در چنین مواقعی است که بحث نحله مطرح می شود . برای نحله هم زن باید درخواست خود را به دادگاه ارائه و از دادگاه تقاضای تعیین نحله را مطرح کند . در نتیجه به زن با توجه به شرایطی ، یا اجرت المثل تعلق می گیرد یا نحله ، و پرداخت هر دو توامان ممکن نیست.

شرایط دریافت نحله:

سوالی که به وجود می آید این است که یک خانم برای دریافت نحله از همسرش بایستی چه شرایطی داشته باشد؟ از جمله شرایط و باید هایی که می توان برای این مسئله حقوقی بیان کرد عبارت است از:

1-زن درخواست طلاق نکرده باشد. 

2- در مدت زمان زندگی مشترک و پیش از اقدام به درخواست طلاق از سوی مرد امکان مطالبه نحله برای خانم وجود ندارد.

3- برای تعیین کردن نحله برخلاف اجرت المثل نیازی به کارشناسی وجود ندارد . بلکه مقدار مبلغ را قاضی دادگاه بر اساس سنوات زندگی مشترک و کارهایی که خانم انجام داده تعیین می کند . ناگفته نماند این مقدار مبلغ با توجه به تمکن و وسع مالی مرد مشخص می شود .  

شرایط پرداخت اجرت المثل

🔸اجرت‌المثل به معنای پرداختن اجرت کار‌هایی است که زن در خانه شوهر انجام داده در حالی که این امور از وظایف شرعی او نبوده و برای این کار قصد تبرع (مجانی بودن) نیز نداشته باشد. در این موارد، شوهر موظف به پرداخت اجرت‌المثل این کار‌ها است. این اجرت به حکم قانون و متناسب با کار‌هایی است که زن در خانه انجام داده و پرداخت آن ارتباطی با دارایی شوهر ندارد و در هر صورت باید پرداخت شود.

🔸طبق تبصره ماده واحده اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب سال ۱۳۷۱ مجمع تشخیص مصلحت نظام، چنانچه طلاق به درخواست زوجه نبوده و نیز تقاضای طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار وی نباشد دادگاه به ترتیب زیر عمل می‌کند:

1-چنانچه زوجه کار‌هایی را که شرعاً به عهده وی نبوده، به دستور زوج و با عدم قصد تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه این وضع اثبات شود، دادگاه اجرت‌المثل کار‌های انجام‌گرفته را با جلب نظر کارشناس، محاسبه و زوج را ملزم به پرداخت اجرت می‌کند.

2-در غیر این صورت، یعنی در صورتی که زن نتواند اجرت‌المثل کار‌های خود را به‌دست آورد (مثلاً نتواند اثبات کند که کاری انجام داده یا نتواند اثبات کند که کار‌های انجام‌شده تبرعی نبوده) با توجه به سنوات زندگی مشترک و نوع کار‌هایی که زوجه در خانه شوهر انجام داده و وسع مالی زوج، دادگاه مبلغی از باب بخشش (نحله) برای زوجه تعیین می‌کند بنابراین اجرت‌المثل ماهیت قانونی دارد.

شرایط پرداخت اجرت‌المثل

1-برای پرداخت اجرت‌المثل، شرایطی لازم است؛ از جمله اینکه طلاق به درخواست زوجه نباشد؛ طلاق به دلیل تخلف زن از وظایف زناشویی و سوء اخلاق او نباشد و انجام کار‌های منزل شرعاً به عهده زوجه نبوده باشد مثل شستن ظروف و لباس‌ها و پخت و پز 

2-همچنین انجام کار‌ها به دستور زوج با درخواست او باشد و زن برای انجام کار‌ها قصد تبرع نداشته باشد؛ یعنی به خاطر رضای خدا کاری انجام نداده باشد. اگرچه واقعیت این است که زنان غالباً امور خانه را به قصد تبرع انجام می‌دهند و اگر این امر بر دادگاه ثابت شود، زن مستحق اجرت‌المثل نخواهد بود.

3-دادگاه زمانی اجرت‌المثل را مورد حکم قرار می‌دهد که توافق دیگری در خصوص امور مالی میان زن و شوهر نباشد چرا که اگر توافقی باشد باید طبق آن عمل شود؛ بنابراین اجرت‌المثل با شرط انتقال نصف دارایی قابل جمع نیست، زیرا شرط انتقال نصف دارایی، توافقی بوده و بر حکم قانون مبنی بر پرداخت اجر‌ت‌المثل، مقدم است و در این مورد فقط به انتقال تا نصف دارایی حکم می‌شود. 

تقدم شروط توافقی بر اجرت‌المثل و نحله

🔸طبق تبصره شش ماده‌واحده مقررات مربوط به طلاق، در صورت درخواست زوجه مبنی بر مطالبه حق‌الزحمه کارها، دادگاه ابتدا از طریق تراضی نسبت به خواسته طرفین اقدام می‌کند و در صورت عدم امکان توافق، چنانچه شرطی ضمن عقد ازدواج یا عقد خارج لازم در خصوص امور مالی شده باشد، آن را مورد حکم قرار می‌دهد. در غیر این صورت وارد موضوع اجرت‌المثل و نحله می‌شود؛ بنابراین توافق زوجین، مقدم بر امور قضایی و اجرت‌المثل و نحله بوده و جمع میان شرط انتقال نصف دارایی و اجرت‌المثل و نحله، خلاف قانون است.

🔸در مورد اثبات این مطلب که زوجه کار‌هایی انجام داده و این کار‌ها به درخواست زوج بوده است؛ زن مدعی است و باید اثبات کند. این در حالی است که در مورد اینکه انجام کار‌ها با قصد تبرع بوده و نه با قصد اجرت، مرد مدعی است و باید اثبات کند که زوجه به قصد تبرع و به صورت مجانی کار کرده است.

 

 

مطالبه نحله واجرت المثل

نحله چیست؟ می توان این گونه پاسخ داد که نحله در معنی لغوی «بخشش» معنا می شود و از نظر اصطلاحات حقوقیبه مبلغی گفته می شود که دادگاه بر اساس شرایطی به خصوص آن را برای زوجه تعیین می کند.

اصطلاح نحله از کجا سرچشمه می‌گیرد؟

پیش از شرح موضوع بهتر است بدانید که ریشه نحله و علت آن به کجا و کی بر می گردد. در تاریخ 1391/12/1 قانونی در راستای حمایت خانواده جدید مورد تصویب قرار گرفت که مطابق با ماده 58 آن قانون برخی قوانین نیز نسخ شدند. برای نمونه می توان قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق  مصوب 1371/12/21 مجمع تشخیص مصلحت نظام اشاره داشت. اما بند ب تبصره 6 قانون پیش گفته نسخ نگردیده و در حال حاضر هم پابرجا است.

اجرت المثل ایام زناشویی طبق تبصره ماده336ازقانون مدنی مقررمیدارد:چنانچه زوجه كارهایی راكه شرعا به عهده وی نبوده وعرفا برای ان كار اجرت المثل تعلق می گیرد،به دستور زوج وباعدم قصدتبرع انجام داده باشدوبرای دادگاه نیز ثابت شود،دادگاه اجرت المثل كارهای انجام گرفته رامحاسبه وبه پرداخت ان حكم می كند.

مطاله اجرت المثل ایام زناشویی باتقدیم دادخواست ازجانب زوجه به دادگاه خانواده به عمل می اید.همچنین زمانی كه پرونده ها به خواسته طلاق دردادگاه مطرح باشد؛دادگاه ضمن رای خودبایدتكلیف اجرت المثل ایام زناشویی راتعیین نمایدكه دررویه دادگاههاتعیین اجرت المثل به كارشناس رسمی دادگستری ارجاع می شود.

.درخصوص اجرت المثل توجه به نكات ذیل الزامی است:

الزام به پرداخت اجرت المثل ویژه كارهایی است كه قانونی ومشروع باشد

قصد تبرع (برای رضای خداكاركردن) باید اثبات شود، یعنی اگر زوج دلیلی بیاوردیاشواهد و قرائنی باشدكه زوجه ازابتداقصد دریافت اجرت المثل نداشته است،زوجه مستحق دریافت اجرت المثل ایام زناشویی نمیباشد.

محاسبه اجرت المثل برمبنای سنوات زندگی زناشویی است و نحوه محاسبه ان اگر توافقی بین زوجین نباشد توسط كارشناس بابررسی اموال منقول وغیر منقول زوج تعیین میشود و معمولا عرف جاری حداقل از مبلغ هشتصدهزارتومان شروع می شود تا اكتساب میزان ثروت زوج وگاه به صورت عدم ملائت زوج دادگاه مخیرات ترتیب دیگری اتخاذ كند.

اگرچه طبق مواد336و337قانون مدنی اجرت المثل تعریف وقابلیت وصول داردوصراحت ماده198قانون ائین دادرسی مدنی می گوید.هرگاه دین یا حقی به عهده كسی ثابت شداصل بربقای ان است لذا منوط به ماترك وتعدادورثه داردكه فرضا اگرمهریه واجرت المثل یکجا مطالبه شودواز ماترك حتی برای افراد صغیر چیزی باقی نماند قانونگذار از اختیارات لازم رابرای اتخاذتصمیم دراینگونه مواردبه قاضی تفویض نموده است.

آدرس

تهران، خیابان مطهری، تقاطع میرزای شیرازی، پلاک ۲۱۰، طبقه اول

با ما تماس بگیرید

سوالی دارید؟