مرد درچه صورتی ملزم به پرداخت نفقه نیست؟

در قوانین مدني و كيفري ايران نسبت به پرداخت نفقه تاكيد بسياري شده است تا از طریق آن، مردان ملزم به پرداخت حق و حقوق شرعي و قانوني همسر خود باشند. اما در مواردي نيز به آنان اجازه داده شده است كه از پرداخت آن خودداري كنندطبق ماده 1107 قانون مدنی، نفقه عبارت است از نيازهاي متعارف و متناسب با وضعيت زن از قبيل مسكن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزينه‌هاي درماني و بهداشتي و هر آنچه به صورت عادت يا احتياج لازمه‌ زندگي وي باشد. البته قانون ميزان دقيقي براي نفقه مشخص نكرده بلكه نفقه را بر مبناي نياز‌هاي متعارف و متناسب با وضعيت زن و منطبق با عرف زمان و مكان زندگي زوجين دانسته است.مهمترين مورد براي ندادن نفقه به زن ماده‌ 1108 قانون مدنی است كه مي‌گويد هرگاه زن بدون مانع مشروع از اداي وظايف زوجيت امتناع كند، مستحق نفقه نخواهد بود.از جمله موارد تمكين، اقامت در اقامتگاه دايمي شوهر است يعني زن براي دريافت نفقه بايد در خانه شوهر زندگي كند؛ مگر در يك مورد استثنا و آن اينكه در عقد ازدواج شرطي غير از آن شده باشد كه زن در منزل ديگري يا خانه ديگري زندگي كند.اگر زن بدون دليل موجه و بدون موافقت شوهر خانه را ترک كند و حتي در خانه پدر يا مادر خويش اقامت كند، مرد مي‌تواند نفقه پرداخت نکند.مورد ديگر، الزام زن به حسن معاشرت با شوهر خويش است. زني كه بدون دليل موجه از تمكين خودداري کند، ناشزه يعني نافرمان و خاطي ناميده مي‌شود و در اين صورت علاوه بر اينكه مرد از دادن نفقه معاف خواهد بود، می‌تواند طلاق وي را نيز از دادگاه تقاضا کند.سوءرفتار زن يا انتخاب شغلي مغاير با شئون اخلاقي و وظايف زناشويي و داشتن معاشران فاقد صلاحيت اخلاقي از ديگر موارد نشوز محسوب خواهد شد.طبق ماده 1113 قانون مدنی، در عقد منقطع، زن حق نفقه ندارد مگر اينكه شرط شده يا اينكه عقد مبني بر آن جاري شده باشد.نفقه تنها منحصر به زني است كه به عقد دايم درآمده است و در عقد يا ازدواج موقت زن مستحق نفقه نخواهد بود مگر اينكه در موقع عقد شرط شده باشد يا اينكه طرفين ابتدا با هم توافق كرده باشند.

مجازات قانوني ترك نفقه

 

ماده642قانون مدني:هركس باداشتن استطاعت مالي نفقه زن خودرادرصورت تمكين ندهدياازتاديه نفقه سايراشخاص واجب النفقه امتناع نمايد دادگاه اورااز سه ماه ويك روزتاپنج ماه حبس محكوم مي نمايد. ترك انفاق بعنوان يكي ازجرايم برضدحقوق وتكاليف خانوادگي درماده642قانون مجازات اسلامي جرم انگاري شده ومجازات قانوني ان ازسه ماه ويك روزتاپنج ماه حبس درنظر گرفته شده است.حسب مقررات اين ماده((هركس باداشتن استطاعت مالي،نفقه زن خودرادرصورت تمكين ندهد،ياازتاديه نفقه ساير واجب النفقه امتناع نمايددادگاه اوراازسه ماه يك روزتاپنج ماه حبس محكوم مينمايد.))

ماده 642قانون مجازات اسلامي پرداخت نفقه زن وسايراشخاص واجب انفقه راموكول به داشتن استطاعت مالي نموده است لذادرصورت احرازعدم تمكن مالي ماده مذكور درباره وي قابل اعمال نست وماده 1189قانون مدني نيز مويد اين موضوع است وقاضي پرونده بايد به اين نتيجه برسد كه مرد باوجود استطاعت مالي ازپرداخت نفقه به همسرش امتناع كرده ونسبت به پرداخت ان اقدام نمي كند.

باتجه به اينكه جرم ترك انفاق ازجرايم حق الناس است ورسيدگي دراين جرايم به صورت غيابي نيزجايزاست دادگاه پس از دعوت طرفين وعدم حضور متهم باتوجه به دلايل ابرازي شاكي كه به صحت ان خدشه وايرادي وارد نشده است،غيابارسيدگي واقدام به صدورحكم محكوميت عليه متهم مينمايد

نفقه

نفقه

زوجه از زمان وقوع عقد ازدواج با توجه به مواد1102، 1106و 1107 قانون مدنی مستحق دریافت نفقه است مگراینکه درطول این مدت بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کرده باشد که دراین صورت مطابق ماده 1108 قانون مدنی مستحق نفقه نخواهد بود. به طورکلی نفقه در مقابل تمکین است و هر زمان زوجه تمکین نمود مستحق دریافت نفقه خواهدبود.

تعریف نفقه

نفقه زن شامل تمام نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، هزینه های درمانی و بهداشتی و خادم درصورت عادت و احتیاج  است. نفقه در عقد دایم مطرح است و در عقد موقت زن حق نفقه ندارد مگر اینکه زوجین شرط کرده باشند.

زن باید در منزلی که شوهر تعیین می کند سکونت داشته باشد مگر آنکه اختیار تعیین منزل به زن داده شده باشد.

خودداری کردن زوجه ازاجرای حکم تمکین فاقد جنبه کیفری  است.

ترک انفاق متولد از زنا جرم بوده و مرتکب،  قابل تعقیب ومجازات است.

1- موانع مشروع برای تمکین

طبق ماده 1115 قانون مدنی اگر بودن زن با شوهر در یک منزل متضمن خوف، ضرر بدنی، مالی یا شرافتی برای زن باشد، زن می تواند منزل علیحده اختیار کند. درصورت ثبوت مظنه ضرر مزبور محکمه، حکم به بازگشت زن به منزل معذور باشد نفقه به عهده شوهرش خواهد بود.

2- حق سکونت زن وخودداری ازتمکین

مطابق ماده 1114 قانون مدنی در صورتی که حق تعیین منزل به زوجه داده شده باشد، شوهر در همان منزل با همسر خود زندگی خواهدکرد. زوجه نیز موظف به اطاعت ازشوهر خود و ادای سایر وظایف زوجیت درهمان منزل می باشد.

 

3- نداشتن منزل مستقل ومناسب

درصورتی که شوهر،منزل مناسب با وضعیت زن برای سکونت او پیدا نکند، نمی تواند زن خود را که شایسته داشتن خانه مستقلی هست به اطاقی که درکاروانسرا است یا اطاق کرایه نشینی ببرد یا منزل درناحیه غیر متناسب با شئون زن انتخاب کند، همچنین زوج نمی تواند زوجه را مجبور به سکونت درمنزل پدر و مادرخود نماید؛ هرچند مسکن آنها متناسب با وضعیت زوجه باشد.

 

4- انجام تکالیف واجب

 هرگاه زن برای انجام تکلیف مذهبی واجب اجازه بیرون رفتن از منزل از شوهر بخواهد و شوهر اجازه ندهد، زن می تواند بدون اجازه خارج شود و این موضوع، موجب آن نمی شود که زن ناشزه تلقی شود. مثلا زن از نظر مالی مستطیع باشد و بخواهد که به سفر حج  برود یا برای ادای نمازهای واجب به حمام برود.

 

5- خروج زن ازمنزل برای درمان

اگر پزشک معالج تشخیص بدهد که زن برای درمان باید از منزل خارج شود، نیازی به اجازه شوهر نیست و این امر از موارد ناشزه بودن زن تلقی نمی شود.

زندانی شدن زوجه فورس ماژور محسوب و مانع تمکین است، اما موجب عدم استحقاق نفقه نیست.

 

شرایط عدم استحقاق نفقه برای زن

مطابق ماده 1108 قانون مدنی هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود.

همانطورکه اشاره شد نفقه در زمینه ازدواج دایم مطرح مى شود و در عقد موقت نفقه وجود ندارد مگر اینکه زن و مرد توافق کرده باشند.

اثبات عدم تمکین زن ازشوهر (عام یا خاص) بسیاردشوار می باشد زیرا تمکین امری کاملاخصوصی بوده و ارائه شاهد برای آن میسر نیست، مگر آنکه خود زن به عدم تمکین در دادگاه اعتراف کند یا به کسی اطلاع  داده باشد و آن شخص علیه او شهادت بدهد و یا قاضی حین رسیدگی به پرونده با توجه به قرائن و امارات و شواهد پیرامونی و اظهارات طرفین به عدم تمکین علم پیداکرده باشد، عنوان ناشزه بر وی تعلق می گیرد و در نتیجه پرداخت نفقه از عهده شوهر وی ساقط می شود. بنابراین اگرزن بدون مانع مشروع ازادای وظایف زوجیت امتناع و زوج این امر را در دادگاه ثابت نماید با اخذ اجازه ازدادگاه می تواند همسر دیگری اختیارکند.

ضمانت اجراي عدم پرداخت نفقه

شرایط پرداخت نفقه

به محض اینکه عقد ازدواج صورت گرفت و زوجین زندگی زناشوئی خود را آغاز کردند شوهر مکلف به پرداخت نفقه است البته زوج در صورتی مستحق نفقه است که از همسر خود تمکین نماید .

ماده 1108 – هر گاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود .

ترک منزل از ناحیه زوجه وتعلیق نفقه

زوج وظیفه دارد که در حد توانش منزلی مستقل و متناسب با شئونات زوجه فراهم نماید .حال اگر این منزل از جنبه شئونات اجتماعی مطابق حال زن باشد ولی بسر بردن در آن منزل باعث شود که احتمال ضرر وزیان شرافتی یا بدنی ( آزار و اذیت ) زوجه برود ، خروچ او از منزل نشوز و عدم اطاعت محسوب نمی گردد و نفقه تا زمان برطرف شدن مشکل به وی تعلق خواهد گرفت .

ماده 1114 قانون مدنی  زن باید در منزلی که شوهر تعیین می کند سکنی نماید مگر آنکه اختیار تعیین منزل به زن داده شود .

ماده 1115 قانون مدنی  اگر بودن با شوهر در یک منزل متضمن خوف ضرر بدنی یا مالی یا شرافتی برای زن باشد زن می تواند مسکن علیحده تعیین کند و در صورت ثبوت مظنه ضرر مزبور محکمه حکم بازگشت به منزل شوهر نخواهد داد و مادام که زن در بازگشتن به منزل مزبور معذور است نفقه بر عهده شوهر خواهد بود .

ضمانت اجرای عدم پرداخت نفقه

زنی که همسرش از پرداخت نفقه به وی خودداری می کند هم می تواند شکایت کیفری کند و هم می تواند دادخواست حقوقی ارائه نماید .

آدرس

تهران، خیابان مطهری، تقاطع میرزای شیرازی، پلاک ۲۱۰، طبقه اول

با ما تماس بگیرید

سوالی دارید؟